Đông Nam Á, nơi giao thoa lợi ích của Mỹ và Trung QuốcBước vào thế kỷ thứ 21, Đông Nam Á càng nổi lên là một khu vực có vị trí chiến lược quan trọng trong chiến lược phát triển của hầu hết các nước lớn, nhất là Mỹ và Trung Quốc. Bởi Đông Nam Á nằm trên tuyến đường biển nối liền các khu vực có tiềm lực kinh tế, chính trị và quân sự như Đông Bắc Á, Ấn Độ, Trung Đông, Australia và nhiều nước thuộc khu vực Thái Bình Dương.
Bên cạnh đó, tiềm lực kinh tế của đại đa số các quốc gia trong khu vực liên tục tăng trưởng ở mức cao, các hình thức liên kết và hợp tác giữa các thành viên trong khối ASEAN không ngừng được đẩy mạnh, tạo cho khu vực Đông Nam Á trở thành một trong những trung tâm kinh tế, chính trị của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Trước những yếu tố đầy tiềm năng trên đã đưa Đông Nam Á trở thành một mảnh đất có vị trí chiến lược quan trọng, tạo “bước đệm” vô cùng quan trọng trong chiến lược vươn rộng ra khu vực châu Á – Thái Bình Dương và toàn cầu của cả Mỹ và Trung Quốc.
Giới phân tích chính trị thế giới, trong đó bao gồm cả Mỹ và Trung Quốc đã nhận định, Đông Nam Á là một khu vực quan trọng tác động trực tiếp tới chiến lược vươn rộng ra toàn khu vực châu Á và là điểm chiến lược quan trọng trong chiến lược kiềm chế lẫn nhau hay đối sách giữa Mỹ và Trung.
Bên cạnh đó, tiềm lực kinh tế của đại đa số các quốc gia trong khu vực liên tục tăng trưởng ở mức cao, các hình thức liên kết và hợp tác giữa các thành viên trong khối ASEAN không ngừng được đẩy mạnh, tạo cho khu vực Đông Nam Á trở thành một trong những trung tâm kinh tế, chính trị của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Trước những yếu tố đầy tiềm năng trên đã đưa Đông Nam Á trở thành một mảnh đất có vị trí chiến lược quan trọng, tạo “bước đệm” vô cùng quan trọng trong chiến lược vươn rộng ra khu vực châu Á – Thái Bình Dương và toàn cầu của cả Mỹ và Trung Quốc.
Giới phân tích chính trị thế giới, trong đó bao gồm cả Mỹ và Trung Quốc đã nhận định, Đông Nam Á là một khu vực quan trọng tác động trực tiếp tới chiến lược vươn rộng ra toàn khu vực châu Á và là điểm chiến lược quan trọng trong chiến lược kiềm chế lẫn nhau hay đối sách giữa Mỹ và Trung.
Đối với Mỹ, coi Đông Nam Á là một bàn đạp lợi lại để cô lập Trung Quốc, kiềm chế sự trỗi dậy cả về kinh tế và quân sự của Trung Quốc, ngăn chặn ảnh hưởng, bảo vệ an ninh và quyền lợi của Mỹ trong khu vực.
Đối với Trung Quốc, Đông Nam Á càng trở nên quan trọng và không thể thiếu cho thực hiện hàng loạt các chiến lược cả trước mắt là lâu dài.
Đặc biệt, Bắc Kinh coi đây là một mắt xích quan trọng cho chiến lược tiến xuống châu Đại Dương, nhằm đẩy lùi an ninh và vai trò của Mỹ sang phía bên kia bờ Thái Bình Dương, đồng thời là khu vực có ý nghĩa sống còn đối với chiến lược tăng cường vai trò quốc tế, gia tăng ảnh hưởng, phá vỡ thế bao vây, cô lập của Mỹ.
Để giành giật được “vùng đệm” trọng yếu Đông Nam Á này, cả Mỹ và Trung Quốc đã và đang từng bước thực hiện nhiều bước đi quan trọng, mà cụ thể là tăng cường mối quan hệ với các nước trong Đông Nam Á trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, đối ngoại, quân sự, văn hóa… Mục đích tạo dựng vị thế của mình ở Đông Nam Á, hướng khu vực này đi theo quỹ đạo riêng của mình.
Trung Quốc đã không ngừng củng cố và xây dựng hợp tác với các nước trong khu vực Đông Nam Á, coi trọng vị thế, vai trò của các nước trong khu vực, nhất là các nước láng giềng trong chiến lược đối ngoại của mình đã góp phần nâng cao vị thế của Đông Nam Á trên trường quốc tế; đẩy mạnh mọi nỗ lực tạo tiếng nói quan trọng trong các diễn đàn ASEAN+, ASEM, ARF, EAS; gia tăng hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế cho các nước trong Đông Nam Á, viện trợ phát triển kinh tế và xây dựng cơ sở hạ tầng cho một số nước kém phát triển; tích cực tham gia đóng góp vào các định chế an ninh khu vực, ủng hộ giải quyết xung đột thông qua đàm phán, cam kết thực hiện chính sách phát triển hoà bình.
Ngoài ra, Trung Quốc cũng đang từng bước mở rộng các hoạt động quân sự với các nước trong Đông Nam Á, hoạt động này sẽ tương tự như việc hợp tác diễn tập với quân đội Thái Lan hồi tháng 10 – 11/2010 vừa qua. Đây được coi là bước đi quan trọng mở đường cho sự gia tăng ảnh hưởng quân sự vào Đông Nam Á, dần gạt bỏ vai trò ảnh hưởng quân sự Mỹ trong khu vực.
Mỹ cũng không ngừng gia tăng ảnh hưởng vào Đông Nam Á thông qua nhiều vấn đề hợp tác; có bước điều chỉnh chiến lược mới nhằm đẩy mạnh can dự vào khu vực.
Trong đó, Washington tăng cường xây dựng mối quan hệ quân sự truyền thống với một số nước trong khu vực; tuyên bố ủng hộ sự hình thành Cộng đồng ASEAN và ủng hộ ASEAN giữ vai trò chủ đạo trong xử lý các vấn đề liên quan đến hoà bình và phát triển ở khu vực.
Đặc biệt, sau hơn một năm cầm quyền, sự trở lại Đông Nam Á của chính quyền Obama có một số dấu hiệu tích cực. Mỹ ghi nhận vai trò của ASEAN trong kiến trúc an ninh châu Á - Thái Bình Dương thông qua việc gia nhập Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á và tham gia Cấp cao ASEAN - Mỹ lần thứ nhất.
Về quân sự, Mỹ tăng cường xây dựng và củng cố quan hệ đồng minh, ổn định lâu dài với Thái Lan, Philippines; làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác với Singapore; phát triển các mối quan hệ chiến lược mới với Indonesia, Malaysia và Việt Nam nhằm thúc đẩy hoạt động chống khủng bố, chống buôn bán ma tuý, ủng hộ các hoạt động trợ giúp nhân đạo trong khu vực. Bên cạnh đó, nước này không ngừng viện trợ, hợp tác quân sự với một số nước tham gia các hoạt động quân sự song phương và đa phương.
Tuy vậy, Đông Nam Á không chỉ trở nên có giá trị chiến lược quan trọng với Mỹ, Trung Quốc mà còn là khu vực cạnh tranh ảnh hưởng của các nước lớn khác như Ấn Độ, Nhật Bản, Nga…. Ngoài thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, tăng cường sự hiện diện quân sự, can thiệp sâu, rộng hơn vào khu vực nhằm kiềm chế, ngăn chặn lẫn nhau, các nước lớn cũng đẩy mạnh triển khai nhiều hoạt động nhằm giành giật ảnh hưởng tại khu vực.
Thời gian gần đây, sự bố trí và tập hợp lực lượng giữa các cường quốc nói trên có tiến triển quan trọng. Những đặc điểm nổi bật là sự trỗi dậy không ngừng của Trung Quốc và sự tái can dự của Mỹ ở Đông Nam Á.
Đồng thời, sự chuyển động trong tứ giác Trung - Mỹ - Nhật - Ấn không khỏi khiến người ta cảm nhận rằng Trung Quốc ở một phe và Mỹ - Nhật - Ấn ở một phe. Nhìn chung, các nước vừa và nhỏ ở Đông Nam Á đang phải ứng phó trước môi trường quan hệ các nước lớn biến động đầy phức tạp.
Đối với Trung Quốc, Đông Nam Á càng trở nên quan trọng và không thể thiếu cho thực hiện hàng loạt các chiến lược cả trước mắt là lâu dài.
Đặc biệt, Bắc Kinh coi đây là một mắt xích quan trọng cho chiến lược tiến xuống châu Đại Dương, nhằm đẩy lùi an ninh và vai trò của Mỹ sang phía bên kia bờ Thái Bình Dương, đồng thời là khu vực có ý nghĩa sống còn đối với chiến lược tăng cường vai trò quốc tế, gia tăng ảnh hưởng, phá vỡ thế bao vây, cô lập của Mỹ.
Để giành giật được “vùng đệm” trọng yếu Đông Nam Á này, cả Mỹ và Trung Quốc đã và đang từng bước thực hiện nhiều bước đi quan trọng, mà cụ thể là tăng cường mối quan hệ với các nước trong Đông Nam Á trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, đối ngoại, quân sự, văn hóa… Mục đích tạo dựng vị thế của mình ở Đông Nam Á, hướng khu vực này đi theo quỹ đạo riêng của mình.
Trung Quốc đã không ngừng củng cố và xây dựng hợp tác với các nước trong khu vực Đông Nam Á, coi trọng vị thế, vai trò của các nước trong khu vực, nhất là các nước láng giềng trong chiến lược đối ngoại của mình đã góp phần nâng cao vị thế của Đông Nam Á trên trường quốc tế; đẩy mạnh mọi nỗ lực tạo tiếng nói quan trọng trong các diễn đàn ASEAN+, ASEM, ARF, EAS; gia tăng hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế cho các nước trong Đông Nam Á, viện trợ phát triển kinh tế và xây dựng cơ sở hạ tầng cho một số nước kém phát triển; tích cực tham gia đóng góp vào các định chế an ninh khu vực, ủng hộ giải quyết xung đột thông qua đàm phán, cam kết thực hiện chính sách phát triển hoà bình.
Ngoài ra, Trung Quốc cũng đang từng bước mở rộng các hoạt động quân sự với các nước trong Đông Nam Á, hoạt động này sẽ tương tự như việc hợp tác diễn tập với quân đội Thái Lan hồi tháng 10 – 11/2010 vừa qua. Đây được coi là bước đi quan trọng mở đường cho sự gia tăng ảnh hưởng quân sự vào Đông Nam Á, dần gạt bỏ vai trò ảnh hưởng quân sự Mỹ trong khu vực.
Mỹ cũng không ngừng gia tăng ảnh hưởng vào Đông Nam Á thông qua nhiều vấn đề hợp tác; có bước điều chỉnh chiến lược mới nhằm đẩy mạnh can dự vào khu vực.
Trong đó, Washington tăng cường xây dựng mối quan hệ quân sự truyền thống với một số nước trong khu vực; tuyên bố ủng hộ sự hình thành Cộng đồng ASEAN và ủng hộ ASEAN giữ vai trò chủ đạo trong xử lý các vấn đề liên quan đến hoà bình và phát triển ở khu vực.
Đặc biệt, sau hơn một năm cầm quyền, sự trở lại Đông Nam Á của chính quyền Obama có một số dấu hiệu tích cực. Mỹ ghi nhận vai trò của ASEAN trong kiến trúc an ninh châu Á - Thái Bình Dương thông qua việc gia nhập Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á và tham gia Cấp cao ASEAN - Mỹ lần thứ nhất.
Về quân sự, Mỹ tăng cường xây dựng và củng cố quan hệ đồng minh, ổn định lâu dài với Thái Lan, Philippines; làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác với Singapore; phát triển các mối quan hệ chiến lược mới với Indonesia, Malaysia và Việt Nam nhằm thúc đẩy hoạt động chống khủng bố, chống buôn bán ma tuý, ủng hộ các hoạt động trợ giúp nhân đạo trong khu vực. Bên cạnh đó, nước này không ngừng viện trợ, hợp tác quân sự với một số nước tham gia các hoạt động quân sự song phương và đa phương.
Tuy vậy, Đông Nam Á không chỉ trở nên có giá trị chiến lược quan trọng với Mỹ, Trung Quốc mà còn là khu vực cạnh tranh ảnh hưởng của các nước lớn khác như Ấn Độ, Nhật Bản, Nga…. Ngoài thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, tăng cường sự hiện diện quân sự, can thiệp sâu, rộng hơn vào khu vực nhằm kiềm chế, ngăn chặn lẫn nhau, các nước lớn cũng đẩy mạnh triển khai nhiều hoạt động nhằm giành giật ảnh hưởng tại khu vực.
Thời gian gần đây, sự bố trí và tập hợp lực lượng giữa các cường quốc nói trên có tiến triển quan trọng. Những đặc điểm nổi bật là sự trỗi dậy không ngừng của Trung Quốc và sự tái can dự của Mỹ ở Đông Nam Á.
Đồng thời, sự chuyển động trong tứ giác Trung - Mỹ - Nhật - Ấn không khỏi khiến người ta cảm nhận rằng Trung Quốc ở một phe và Mỹ - Nhật - Ấn ở một phe. Nhìn chung, các nước vừa và nhỏ ở Đông Nam Á đang phải ứng phó trước môi trường quan hệ các nước lớn biến động đầy phức tạp.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét